30.9.01

29.9.01

Ro'n i wedi anghofio am afon ceiriog.

27.9.01

Wyt ti'n teimlo'n nauseous?
i love the fact that the cash machines in england aren't bilingual like they are in wales. no more cymraeg for me, mate.
Mae llyfr gwestion gan Simon, gyda llaw.
Golygfeydd Iaith gan Bobl Brodorol a Lleiafrifol wedi'u casglu gan Terralingua. Gyda cyfraniadau oddi wrth pobl brodorol Gogledd America, Awstralia, Gogledd Ewrop a Chymru. Nid jyst yng Nghymru oedd y Welsh Not yn cael ei ddefnyddio.
Puteindra Diwylliannol yn Hawai'i.
While this propaganda is churned out to local residents, the commercialization of Hawaiian culture proceeds with calls for more sensitive marketing of our Native values and practices. After all, a prostitute is only as good as her income-producing talents. These talents, in Hawaiian terms, are the hula, our dance; our generosity, or aloha; the u'i or youthful beauty of our women and men; and the continuing allure of our lands and waters, that is, of our place, Hawai'i.
Swnio'n gyfarwydd?
Wedi bod yn siarad â'm ffrind Maff am normaleiddiad ieithyddol: syniad anodd iddo fe, fel Saes uniaith i'w ddeall. Wrth trafod y peth gyda fe (a chwarae teg iddo, faint o Saeson sydd gyda diddordeb yn y fath peth?) roedd rhaid i mi feddwl yn ddyfnach. Un peth sy'n holl bwysig, yw'r angen i weithio mewn cyd-destun rhyngwladol ac i beidio bod yn ynysol: does dim byd arbennig i'n sefyllfa yng Nghymru. Mae'r erthygl hon yn sôn am y ffordd mae'r we wedi datblygu fel ffenomen amlieithog. Mae 'na lot yn yr erthygl dw i ddim yn cytuno â fe, ond mae hyn yn taro tant:
Until a critical mass of internet penetration in a country builds up, and a corresponding mass of content exists in the local language, the motivation to switch from English-language sites will be limited to those for whom issues of identity outweigh issues of information.
Yma yng Nghymru, dyn ni'n gwastraffu egni ar gwyno bod Yahoo yn gwbl Saesneg neu bod angen diweddiad dot cym cyn i ni ddechrau creu'r we Gymraeg. Mae hyn yn warthus. Dych chi moyn pori'r we yn y Gymraeg? Llwytho Opera a'i phecyn ieithoedd Celtaidd. Dych chi moyn ymchwilio'r we yn y Gymraeg? Defnyddiwch Google Cymraeg. Dych chi mo'yn cynnwys, annibynnol, anfasnachol. Creuwch fe eich hunain! Mae 'na degau o filoedd o bobl yn defnyddio Blogger ond, am wn i, dim ond un person sy'n cadw gwe-flog Cymraeg ei hiaith. Y cwyn o'r sîn blogio'n Saesneg yw bod popeth yn rhy losgachol, gyda phawb yn cyplysu eu blogiau â blogiau eu ffrindiau a neb yn dweud unrhywbeth newydd. Rhaid bod y sîn blogio'n Gymraeg yr un mwya mastyrbaidd ar y we! </rhefru>
Disgrifiad o gwrs mewn Linguistic Diversity and Inequality yng Ngholeg Cymunedol Metropolitan, Omaha, Nebraska. Mae'r cwrs yn edrych yn wych, ond ddim yn debyg byddai'n bosib i'w wneud o fan hyn. Beth sy yn ddefnyddiol yw'r rhestrau adnoddau i gyd-fynd â'r cwrs. Mae tudalen yn cynnwys llyfryddiaeth, rhestr o gynodolion, a chasgliad o gysylltiadau gwe. Digon i'w ddarllen, 'te.
Dyma rhywbeth i gnoi cil drosto, sylwadau Cynog Dafis ar y gair cymuned:
Petai Raymond Williams yn sgrifennu yn y Gymraeg, nid wyf yn credu y byddai e wedi oedi'n hir gyda'r gair cymuned. Fel y gair cyfrifiadur, nid yw'r gair cymuned yn ymddangos o gwbl yng nghyfrol gyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru. Nid oedd cyfrifiaduron yn bodoli ryw lawer yn y 50au pan gyhoeddwyd y rhannau o'r Geiriau sy'n ymdrin â geiriau yn dechrau gyda'r llythyren 'C'. Ond nid felly gymunedau! Y gwir yw mai dim ond yn ddiweddarach y teimlwyd fod angen yn y Gymraeg air oedd yn cyfleu'r gair Saesneg community yn ei ystyr fwyaf haniaethol, a mwyaf arwynebol hefyd efallai. Mae yna wers i ni Gymry dwyieithog yma. Beth ydyw'r gair cymuned mewn gwirionedd? Dim mwy na glòs prennaidd ar y gair Saesneg - enghraifft o'r perygl, wrth inni geisio trafod syniadau deallusol yn y Gymraeg, i'r iaith ddirywio'n ddim mwy nag adlewyrchiad gwan o'r Saesneg. A hynny am ein bod yn teimlo'n rhy aml fod angen union gyfatebiaeth rhwng cysyniad gwreiddiol yn Saesneg a chysyniad yn Gymraeg. Dyna cymuned i chi felly, gair heb hanes, gair heb fawr o rin.
Ar gael yn Saesneg, hefyd.
Newydd tanysgrifio i'r cylchgrawn Planet a derbynais rhifyn 148 y bore 'ma. Llawn o stwff da, fel arfer: cyfweliad â'r arlunydd tirlun o Sir Benfro, Linda Norris; detholiadau o ‘waith ar droed’ Peter Finch, Cardiff Mix; dwy erthygl ar ‘ddadl y dyfodol’, un gan Ned Thomas ar sensoriaeth gweidyddol yn Ein Cynulliad Ni, a'r lleill gan Mike Parker, Saes a gyd-ysgrifenodd The Rough Guide to Wales ac sy'n neud pwynt da iawn, gwerth ei gofio:
Perhaps now that the general election is out of the way, and politicians are off the short lead, such a debate can continue in a more calm and sober manner. I'm not, however, optimistic about that, given the glaring limitations in media analysis both in Wales and beyond. The supreme irony here is that, being English, I have a much greater freedom to say these things than have Welsh politicians and commentators. While I could only be seen as a small-time ‘traitor’ to my own, the spectre of racism hangs over people like Seimon Glyn who are watching their culture haemorrhage and die. That, in itself, says much about how loaded the dice are, and in whose favour.

26.9.01

Ydy pobl sy'n siarad Saesneg yn fwy debyg i ddiodde o asthma? Neu ydy'r Torygraph jyst yn desperet am newyddion? Dw i lico'r syniad bod siarad Cymraeg yn gallu bod yn amddiffyniad rhag diffyg anadl, ond dyw hi ddim yn swnio'n debyg. [via fark]
Mae'r Onion yn ôl, ac yn well nag erioed. Perffaith.

25.9.01

Ymateb i Argyfwng ein Pobl Daeth y canlyn o erthygl gan Gwyn Edwards yn Y Faner Newydd, Hydref 2001. Geiriau un o Henaduriaid yr Hopi ydyn nhw. (Pwyslais fel yn yr erthygl wreiddiol.)Rydych chi i gyd wedi bod yn dweud wrth y bobl mai dyma'r Unfed Awr ar Ddeg, nawr rhaid i chi fynd yn ôl a dweud wrth y bobl mai dyma'r Awr. Ac mae yna bethau i'w hystyried.
Ble rydych chi'n byw? Beth ydych chi'n ei wneud? Beth yw eich perthynas ag eraill? A ydych yn y berthynas iawn? Ble mae eich dwr? Byddwch yn garfarwydd â'ch gardd. Mae'n amser i lefaru eich Gwirionedd. Crewch eich cymuned. Byddwch yn dda i'ch gilydd.
A pheidiwch ag edrych i'r tu allan i chi'n hunan am yr arweinydd. Gall hwn fod yn amser da! Mae yna afon nawr sy'n llifo'n gyflym iawn. Mae hi mor fawr ac mor gyflym fel bod rhai yn ofni. Fe fyddan nhw'n ceisio dal eu gafael ar y lan. Fe fyddan nhw'n teimlo eu bod yn cael eu rhwygo ac y byddan nhw'n dioddef yn enbyd. Boed i chi wybod fod i'r afon gyrchfan. Dywed yr Henaduriaid fod yn rhaid i ni ollwng gafael ar y glannau, ymwthio i ganol yr afon, cadw ein llygaid ar agor a'n pennau uwchlaw'r dwr. A dywedaf wrthych am edrych i weld pwy sydd yno gyda chi a llawenhau. Ar yr adeg yma mewn hanes rhaid i ni beidio â chynryd dim yn bersonol, yn arbennig ni'n hunain. Oherwydd y funud y gwnawn ni hynny bydd ein twf ysbrydol a'n taith yn dod i ben. Mae amser y blaidd unig wedi dod i ben. Ymglasglwch at eich gilydd! Alltudiwch y gair ‘ymdrech’ o'ch meddwl a'ch geirfa. Rhaid i bopeth rydyn ni'n ei wneud nawr gael ei wneud mewn modd cysegredig ac yn llawen. Ni yw'r rhai rydyn ni wedi bod yn aros amdanyn nhw.
Oli Olwen, stori i blant gan Angharad Tomos.
Erthygl ddiddorol am fywyd a meddwl Antonio Gramsci. Dw i heb ddarllen Gramsci, dim ond enw yw e mewn llyfr Gwyn Alf Williams. Edrych ymlaen at ddarllen mwy o'i waith.

24.9.01

Ymchwiliad trefol. Un o'm hobiau llai call pan o'n i'n byw yng Nghaerddydd oedd dringo dihangfeydd tân swyddfeydd canol y ddinas a cheisio cyrraedd y to. (Fel arfer, ar ôl noson yn nhafarnau ein prifddinas). 'Sdim byd well 'na eistedd ar ben rhyw swyddfa cyfreithydd a gwylio'r traffig a'r bobl feddw yn y stryd islaw.
Chwilio am gymdeithas Wga-Bwga ar y we...? Ers dros blwyddyn, dw i wedi bod yn aelod o'r "weflog gymunedol" MetaFilter. Os ydy hi'n bosib i greu cymuned ar y we, MeFi yw'r esiampl orau sy 'da ni, am wn i. Dyma'r sylwadau un aelod ar pam mae cymunedau ar-lein yn bwysig. Mae gan MetaFilter dros 11,000 o aelodau, gyda falle 10% ohonyn nhw yn postio'u sylwadau'n gyson (dydw i ddim un o'r cyfranwyr mwya cyson - fel dwedodd y bardd, dw i'n sgwennu Saesneg fel iaith farw...). Fel arfer mae 'na rhyw 20-30 o bynciau newydd i'w trafod bob dydd. Mae pethau wedi mynd bach yn wallgo ers digwyddiadau yn Efrog Newydd a DC, gyda llawer o aelodau newydd, a bron bob cadwyn trafodaeth newydd yn sôn am yr ymosodiadau bu neu'r rhai sy'n dod. Ond, fel arfer mae 'na beth wmbredd o bynciau i'w trafod, gyda man dechrau bob un yn ddolen i rywbeth diddorol rhywle ar y we. Fel cymuned go iawn, gallwch chi ddod ar draws bob math o berson a phob math o farn. Mae rhan fwya o'r aelodau'n dod o Ogledd America, ond mae 'na ddigon o bobl Ewrop, Asia a lleoedd eraill i atal yr Iancs rhag mynd yn rhy hunan-obsesiynol. A nage, nid fi yw'r unig Cymro. Mae goleddf "rhydfrydig" (yn yr ystyr Americanaidd o'r gair) ar y safle, ond mae 'na hefyd geidwadwyr sy'n cymryd rhan yn gyson. Mae croeso i bawb a'i farn, ond dydy'r cymuned ddim yn diodde pobl sy'n treillio (trolling? - pobl sy'n dweud pethau cas dim ond i wylltio pobl eraill) neu bobl sy anwybyddu llinellau mynegi'r cymuned, a gafodd eu creu gan berchen y cymuned, Matt Haughie. Pam ydw i'n sôn cymaint am MetaFilter, sydd, wedi'r cyfan, gwefan Americanaidd, Saesneg ei hiaith? Achos mod i'n meddwl am greu MeFiCymru, gan ddefnyddio'r côd "ffynnon agored" sy'n cael ei ddatblygu ar hyn o bryd. Fy syniad yw cael seiat trafodaeth Cymraeg ei hiaith ble y gallwn ni "rannu, cyfoethogi a'n dysgu ein gilydd". "Ond mae seiadau trafodaeth 'da ni'n barod, y twpsin", dw i'n eich clywed chi'n dweud yn syn. Oes, ond ar hyn o bryd dim ond un (am wn i) sy'n cael ei defnyddio'n gyson, sef Seiat y Cynganeddwyr. Mae Negesfwrdd y Cymry Cwl yn beth eitha newydd, ond erbyn hyn mae rhan fwya o'r cadwynau trafodaeth wedi bod yn araf iawn i ddatblygu ac mae nifer o hybysebion arni hi'n cynyddu bob wythnos. Hefyd, mae 'na leoedd fel Cylch Trafod Cymuned, ond mae llinell blaid mewn lleodd felly'n gallu troi'n gylch hudol sy'n cadw'r anghyfarwydd ma's. Mae sawl rhestr e-bostio 'da ni wrth gwrs, ond dim byd (eto, am wn i) sy'n uniaith Cymraeg neu sy'n trafod unrhywbeth ond y Gymraeg. Mae Usenet yn wlad y sbamwyr a'r treillwyr erbyn hyn, ondyfe? Dydw i ddim yn debyg i wneud unrhywbeth ymarferol yn fuan. Ond unwaith bydd y côd ar gael, bydda i'n dechrau chwarae gyda fe ac ymchwilio'r posibiliadau. Os oes awgrymiadau 'da chi, defnyddiwch y blwch trafod isod neu ebostiwch nhw ataf. Diolch.

23.9.01

Tro diwetha oedd fy ffrind Jude 'ma, collais i rhyw £10 mewn arian coch iddi yn chwarae Jac Du. Rhaid i mi ymarfer. [via fark]
Mwy o'r Onion: adolygiadau dwy ffilm Cymreig. Do'n nhw ddim yn lico Solomon & Gaenor a ro'n nhw'n casáu Twin Town. Chwarae teg iddyn nhw. Beth yw'ch hoff ffilm Gymreig? Dyma fy rhestr fer (ddim mewn trefn):
Rhywbeth gwahanol. Cyfweliad Onion â Monte Hellman.
Mwy o adnoddau oddi wrth Znet.
Cyfweliad â Noam Chomsky sy'n sôn am y cyfryngau, "creu caniatâd" ac y ffordd mae Osama bin Ladin wedi cael ei droi yn fwystil:
It is much easier to personalize the enemy, identified as the symbol of ultimate evil, than to seek to understand what lies behind major atrocities. And there are, naturally, very strong temptations to ignore one's own role -- which in this case, is not difficult to unearth, and indeed is familiar to everyone who has any familiarity with the region and its recent history.
Erthygl gan Jeffrey Zeldman:
Suddenly pop culture looks like excrement smeared by a mental patient. Of course it always did. But suddenly the shallowness feels shameful. Am I the only one who feels this way? What dream have we been living in? Somehow in my pursuit of happiness I failed to notice that children were dying in Iraq. Somehow when car bombs exploded in London, or gunfire ripped the West Bank, I felt a moment of sorrow and disbelief, then went about my business – never realizing that love was my business, the world was my business. We use love to sell mouthwash.
Llythyr oddi wrth Afghani-Americanaidd.
We come now to the question of bombing Afghanistan back to the Stone Age. Trouble is, that's been done. The Soviets took care of it already. Make the Afghans suffer? They're already suffering. Level their houses? Done. Turn their schools into piles of rubble? Done. Eradicate their hospitals? Done. Destroy their infrastructure? Cut them off from medicine and health care? Too late. Someone already did all that.

18.9.01

Cynhadledd Cymdeithas D.J. yng Nghaerdydd dydd Gwener.
Mikel Irujo a fydd yn annerch Cymdeithas DJ yn ei chyfarfod nesaf. Mikel Irujo a fu'n gyfrifol am lunio polisïau ieithyddol diweddar llywodraeth Gwlad y Basg ac fe fydd yn trafod sut y mae codi heniaith yn ei hôl. Cadeirydd y cyfarfod fydd Robert Hughes. Ef oedd ymgeisydd y Blaid ym Merthyr Tudful yn yr Etholiad Cyffredinol, lle y cynyddodd canran pleidlais y Blaid yn sylweddol iawn. Cynhelir y cyfarfod yn Neuadd Dewi Sant (ardal 1, 5ed llawr) yng Nghaerdydd am 5.00 ddydd Gwener 21 Medi. Bydd offer cyfieithu ar y pryd ar gael.

16.9.01

Pan o'n i yng Nghaerdydd dros y penwythnos, es i i Rali Glyndwr Cymdeithas yr Iaith. Braf i weld cymaint o bobl na (yn enwedig ar ôl turnout braidd yn siomedig yng Nghrymych wythnos diwetha). Chwaraeodd Pep le Pew a gwrandawon ni ar areithiau gan Dafydd Iwan, Sian Howys ac eraill - gan gynnwys Ffred Ffransis, wedi ymprydio am wythnos er mwyn symboleiddio'r argyfwng a gwendid ein cymunedau Cymraeg a dangos parodrwydd i dderbyn cyfrifoldeb o gario baich y frwydr ein hunain. Wedyn, fe aethon ni i gyd i sefyll yn y twll ble fydd y Cynulliad newydd yn cael ei adeiladu. Falle. Un dydd. Ar ôl y gweithgaredd hwnnw (gyda'i symbolaeth amwys: dyma ni Gymry, sefyll mewn twll mawr...), nôl â ni i'r llwyfan am fwy o Pep le Pew a set gan y Tystion. Yn anffodus, oedd yr hen bobl a lot fawr o'r bobl ifainc wedi gadael, ac oedd dim ond rhyw ddeg ar hugain ar ôl pan bennodd Tystion un o'u caneuon gyda geiriau Bill Hicks ambytu "sugnwyr cala Satan". Drueni. Hwnna oedd uchelbwynt y diwrnod.
Diddorol gweld bod Y Lolfa wedi argraffu eu harian eu hunain. Drueni dyw hi ddim yn arian go iawn.
Mae gan Jason Kottke rhestr da o erthyglau a sylwadau ar y sefyllfa presennol. Gwerth eu darllen.

11.9.01

Ymosodiad terfysgol ar America. Pan welais i'r stori ar Metafilter, do'n i ddim yn gallu ei gredu fe. awr, dw i'n teimlo yn numb. Gyda galwadau am ymosodiadau ar y byd Arab wedi dechrau'n barod, dw i ddim yn edrych ymlaen at y diwrnodau sy'n dod. Pob lwc i bob un sy'n darllen hwn o'r Amerig, neu gyda teulu yno. Pob lwc i ni i gyd.
Gosodiad newydd o gronfa gosodiadau BlueRobot.

10.9.01

Robyn Hitchcock ac H.P. Lovecraft: y cysylltiad Cymraeg -
Myy anddyyfth. Anna y llywellyn, "Lovecraft?" Ia Ia Qyddulhu! Ia Ia Shybb Mniggurraddh! Robbynn Hiddgcogh y llwedddi nwn arrafwll ar pwll! Ysgarth myffl wyfflspiffl IODOT wyll myceni gorinki goo? Y "Helen Pyrcifyll" ac henna gwr pawb "Glas Fllysh?" Draig boin oingo pen wyf: Noof! Narc Glocyster y Ybberi Sharc? Hew! Noof, glas noof!
Ydy hi'n dymor y madarch hud yn barod?
Trac sain heno yw Confluence gan Howe Gelb.
Diolch i Dafydd am fy atgoffa nad yw'r fforwm trafod wedi gweithio ers sbel. Arna i oedd y bai. Dylwn i fod wedi sieco gwefan Reblogger yn fwy aml. Dylai popeth bod yn iawn nawr.
Wrth darllen cadwyn trafod Metafilter sy'n sôn am Columbus a'r "darganfod" America, es i ffeindio tudalennau gwe am y Myth Madoc. Fe ffeindiais i ddwy erthygl ddiddorol am gerdd Saesneg gan Paul Muldoon - Madoc: a Mystery. Un gyda'r teitl Penguins, Welsh Indians and Talking Horses: The Treatment of Colonialism in Paul Muldoon's Madoc ac un ferrach o'r enw Remapping America.
Fe aethon ni i'r sinema neithiwr i weld ffilm newydd Ken Loach, Bread and Roses, ffilm gyntaf tymor newydd Cymdeithas Ffilm Theatr Mwldan. Ffilm dda iawn, gyda phob cryfder a gwendid arferol Ken Loach (oedd hi'n debyg iawn i'w ffilm am Ryfel Cartre Sbaen, Land and Freedom). Fel arfer, oedd ffurflen o'r Cymdeithas yn gofyn am ein ymateb i'r ffilm a fel arfer, oedd y ffurflen yn uniaith Saesneg. Difynnais i linell o'r ffilm ar fy ffurflen, a daeth mewn cân Sbaeneg ei hiaith am brofiadau gweithwyr mewnfudol o Fecsico sy'n gweithio'n glanhau blociau swyddfeydd Los Angeles. Y cyfieithiad yn y is-teitlau oedd:
I had to learn this damned English;
I had no choice.
Yr un profiad a gafodd ein teidiau. Lwcus bod dewis 'da ni erbyn hyn, ond dyw hi?

8.9.01

Agor y dosbarth Manaweg cyntaf - stori BBC am ddadeni'r iaith Manaweg.
Coffeb PenyberthSaunders, DJ, Valentine: all this Welsh shit is a waste of time.
anweledig 65 mlynedd yn ôl, ar y 8fed o Fedi, 1936, aeth tri dyn parchus i losgi ysgol bombio byddin Lloegr ym Mhenyberth. "Mae’n hen bryd symyd yn ein blaen." Ar fy ffordd i Grymych.
Pibgodau a phibgyrn gan John Tose - mae John yn aelod o Bibau Pencader a wnaeth e gwpwl o ganeuon gyda Ceri Rhys neithiwr yn Llanfihangel. Ydy hi'n rhy hwyr i mi ddysgu'r pibau?
Fe aethon ni i Wyl Pibau Pencader neithiwr. Bendigedig. Pibwyr o Gymru (Ceri Rhys Matthews), Iwerddon (Néillidh Mulligan), Northymbria (Alistair Anderson) a Llydaw (Gwelloc'h). Roedd Gwelloc'h yn wych, tri brawd ifanc yn chwarae speed metal ond gyda pibau nid gitarau. Cyflwynwyd un cân yn dawel iawn fel hyn: This is the fastest dance in Britanny.

5.9.01

"Bugger the bloody Welsh!" - nawr 'te, ydy hynny yn dderbyniol? Do'n i ddim yn meddwl, a dechreuais i rediad Metatalk i drafod y peth. Fydd unrhywun yn cymryd yr abwyd am Bradford a Swydd Gaerhirfryn? Gawn ni weld.
Cynllun i atal tai haf yn Exmoor - oes gobaith bydd y Cynulliad yn gallu dysgu rhywbeth o hyn?
Wales World Nation - gwefan ar gael yn Saesneg, Ffrangeg, Sbaeneg a Siapaneg (edrychwch, baneri!) ond nid yn y Gymraeg.
Yn Abertawe a Chaerdydd dydd Sadwrn diwetha, fe waries i lawer gormod o arian ar CDiau rhad. Hen stwff fel Love, Cream, Leonard Cohen a Capt. Beefheart, stwff mwy cyfamserol fel Beck, Aphex Twin ac yr Orb ac casgliad gan fy hoff band Saesneg ar y foment, Grandaddy. Mae un gân, Fentry, gyda clip sain o ffilm o'r enw "Tomorrow", sy'n swnio yn wych (fel maen nhw'n dweud ar y clawr a nearly perfect movie made in the 70's). Sa i wedi ei gweld, dyw hi ddim ar gael ar fideo.

4.9.01

Nôl i'r Ysgol - siwr o fod, mae pawb wedi clywed o'r safle 'ma wythnosau yn ôl, ond 'na fe. Dw i wedi ail-gysylltu â ffrind gorau fy nghariad gyntaf, ac mae hi wedi fy atgoffa o gwpwl o bethau ro'n i wedi eu hanghofio. Pethau da, ar y cyfan.
the road less travelled - ymuno â'r blog byd eang.